Woord: Ananda van Welij, Beeld: Cristoph Shoch, Matt Georges/Roxy & C. Van Hanja/ESPN

Terwijl ik m’n nieuwe e-mails doorlees check ik ook even Facebook. Het ene moment is er niets aan de hand, gewoon de gebruikelijke berichten als “Tentamen weer achter de rug”, “Wat een rotweer en dan ook nog file” en “Super dag skiën gehad”. Tien minuten later echter zie ik steeds meer berichten verschijnen dat Sarah Burke ten val is gekomen in de halfpipe van Park City, Utah en mensen sterkte wensen aan haar man Rory Bushfield en haar familie. Nog enige tijd later worden de berichten vervangen door de vraag of er iemand is met een vliegtuig, die Rory en Sarah’s moeder naar Park City kan vliegen vanaf Vancouver. Het is indrukwekkend om te zien hoe groot maar toch ook klein de freeskicommunity is, iedereen toont medeleven en wil helpen.

Hoewel Sarah op haar voeten was geland, is ze als gevolg van lichte overrotatie op een alley-oop flatspin540 die ze al de hele dag aan het oefenen was, alsnog weg gegleden en hierbij op haar hoofd gevallen. Verschillende mensen die op hetzelfde moment aan het trainen waren in de pipe zeiden dat het er in eerste instantie niet als een ernstige crash uitzag. Maar een reactie van Sarah bleef uit waarna een vlucht met de traumahelikopter het begin bleek van grote onzekerheid over haar toestand.

Sarah1Sarah3

Lachend door vechten 

Sarah’s doorzettingsvermogen en haar liefde voor de sport worden steeds herhaald in berichten over het ongeval en sterktewensen. Het is dit doorzettingsvermogen dat ervoor heeft gezorgd dat Sarah in de loop van haar carrière is uitgegroeid tot de Queen van de freeskiërs. Op vijfjarige leeftijd bonden haar ouders voor het eerst ski’s onder haar voetjes. Horseshoe Valley skiresort werd in die eerste jaren haar thuisbasis en al snel gebruikte ze iedere hobbel als schans en was ze niet van haar ski’s te krijgen.

Helaas mochten alleen snowboarders gebruik maken van de halfpipe in het gebied. Dan maar niet gaan? Geen optie voor Sarah. Wachten tot het park dicht was en dan toch stiekem door de pipe knallen, een extra run hiken bij de aerialjumps om extra sprongen te maken voor de rest van de skiërs aankomen, dat was haar reactie. De eerste tekenen van haar doorzettingsvermogen die er voor zorgde dat ze al snel werd opgenomen in het Ontarioskiteam, zodat ze eindelijk officieel mocht trainen in de pipe.

Crash na crash volgde, maar opstaan met die lach op d’r gezicht en weer doorgaan zorgde ervoor dat Sarah op vijftienjarige leeftijd tijdens de training van een halfpipewedstrijd de eerste vrouwelijke atleet werd die een 1080 wist te landen, ‘first try’ nog wel!

Twee stappen vooruit, eentje terug

Een plek in het skiteam en mogen oefenen in de halfpipe betekende echter nog geen volledige plek bij wedstrijden. In deze periode waren er nog maar weinig vrouwelijke freeskiërs en bij veel wedstrijden was Sarah dan ook de enige dame die mee wilde doen. Ook al vonden haar ouders het eng om haar als zeventienjarige alleen te laten reizen, ze steunden haar in haar dromen. Meedoen maar weten dat je score niet werd meegeteld, ook al scoor je hoger dan de meeste heren, of simpelweg niet mee mogen doen omdat je een meisje bent… Het moedigde haar alleen maar aan om harder te trainen en te lobbyen bij organisaties, waaronder die van de Winter X Games, om dames op te nemen in het wedstrijdprogramma. Zoals Sarahs moeder Janice ooit zei in een interview over Sarah: “Never tell Sarah she can’t do something.”

Haar doorzettingsvermogen, eindeloze e-mails en telefoontjes betaalden zich uit op de manier die ze wilde: in 2003 mochten de dames voor het eerst officieel meedoen en haalde Sarah de eerste van haar vier gouden X Games-medailles binnen. Vele zouden nog volgen, zowel op de Winter X Games, Europese X Games, US Opens, World Championships en andere wedstrijden. Maar hier ophouden met dromen deed Sarah niet. “My dream always was to win the Olympics, that’s what I wanted to do.” Een droom die dankzij nog meer lobbyen door individuele rijders en de Association of Freeskiing Professionals (waarvan Sarah één van de oprichters was) in de zomer van 2011 dichter bij kwam dan ooit: het olympisch comité kondigde aan superpipe onderdeel te maken van het olympisch programma 2014 in Sochi, Rusland. Hoewel ze tegen die tijd 31 jaar zou zijn, zag iedereen haar als één van de grote kanshebbers.

Sarah2

Inspiratie

Naast de vele steunbetuigingen, verschijnen er steeds meer berichten waarin mensen hun meest dierbare herinneringen aan Sarah ophalen en aangeven wat voor bijzonder persoon zij is. Haar lach is iets wat steeds terug komt, het lijkt wel alsof deze nooit van haar gezicht te krijgen is. Haar doorzettingsvermogen, altijd gelijk weer opstaan na te zijn gevallen, gebroken botten of niet en wanneer haar gevraagd wordt of het wel goed gaat standaard antwoorden: “I’m fine.” Ook al kwam het bloed uit haar neus gelopen. Vervolgens weer terug naar de top om het nog een keer te proberen. De liefde voor de sport als drijvende kracht.

Zelf nam Sarah al jong deel aan camps zoals die van Momentum in Whistler, Canada, de plek waar ze als veertienjarig meisje tijdens haar eerste camp haar latere man Rory Bushfield ontmoette, om hier later terug te komen, maar dan in de rol van coach. Zelf trainen, maar vooral haar passie doorgeven aan en delen met een nieuwe generatie skimeiden die tegen haar opkeken. Liet je zien dat je graag wilde leren, dan bleef Sarah samen met je oefenen, regen of sneeuwstorm, tot het lukte of de berg dicht ging. Altijd anderen aanmoedigen en er zijn voor de mensen om haar heen. De berichten die na het ongeluk voorbijkomen van mensen die haar goed kenden, zijn een inspiratie op zichzelf en laten zien hoe Sarah mensen weet te raken.

Haar inspiratie voor anderen werd vergroot door haar nederigheid. Cover van Freeskier? Op de cover van FHM als één van de ‘Sexiest Female Athelets Alive’? Een ESPY-award voor vrouwelijke atlete van het jaar? No big deal en vooral niet boeiend volgens Sarah, wat haar aantrekkelijkheid en toegankelijkheid voor haar fans alleen maar vergrootte. Met een aanmoedigende lach en een simpele “Don’t worry, I know the feeling”, weet ze de meest zenuwachtige camper op zijn of haar gemak te stellen. Je kan niet anders dan concluderen dat Sarah het leven van velen heeft geraakt en geïnspireerd. En dit nog steeds doet, zoals wel blijkt uit de tribute geïnitieerd door Jen Hudak, genaamd ‘Progression of Women’s Freeskiing’.

Sarah4

Liefde voor en in het leven

Het plezier, het doorzettingsvermogen en de liefde die Sarah had voor het skiën en al die prijzen die ze in de wacht heeft gesleept, het is niet het enige wat haar tot een bijzonder persoon maakte. Herinneringen over grote zakken snoep na het skiën, met z’n allen in de zon eten en de lol die zij had in mensen laten schrikken komen voorbij in dagen na het ongeluk. Dit laatste deed ze zelfs in zulke grote mate dat ze onder de naam Sarah een speciale website had opgezet om beelden van haar bangmaakacties te kunnen delen. Maar ook over de spontane dance-offs die ze met haar vrienden had tijdens het uitgaan. En hoe ze aan het einde van de avond haar resterende geld in muntjes wisselde bij de bar om deze op weg naar huis als een spoor van broodkruimels over straat te verspreiden. Je geluk delen met anderen als motiverende gedachte. En dat de vinder van een muntje een lach op het gezicht zou krijgen. Al deze herinneringen zijn een voorbeeld van de liefde voor het leven, haar vrienden, haar omgeving en haar openheid en vriendelijkheid voor alles waar ze mee in aanraking kwam.

Precies deze zin spreken Sarah en haar man Rory Bushfield uit in een interview enkele maanden voor het ongeluk. Als een perfect bij elkaar passend stel vullen ze de zin voor elkaar aan.

Inmiddels weten we dat Sarah op zo’n manier terecht is gekomen dat haar hoofd een rare draai heeft gemaakt en één van de vier aderen in haar nek, die zorgen voor de bloedtoevoer naar je hersenen, is gescheurd. De scheur zorgde ervoor dat ze direct een hartstilstand kreeg en hoewel haar hart door de pistedienst wel weer op gang is gekregen, is ze nooit meer wakker geworden, omdat de onderbroken bloedtoevoer al onherstelbare schade had aangericht. Bij het bekend maken van Sarah’s overlijden, een ruime week na het ongeluk, benadrukt haar familie nogmaals dat dit de oorzaak is van haar overlijden. Een ongeluk zit in een klein hoekje, zeggen we altijd. Sarah was niet onverantwoord bezig, wordt weer door de familie herhaald, halfpipeskiën is niet ineens gevaarlijk geworden. Een ongeluk is de manier waarop Sarah om het leven is gekomen.

Sarah5

Nalatenschap

Het speciale fonds ter nagedachtenis aan Sarah en een AFP-award in haar naam, het zijn enkele voorbeelden van de gevolgen van haar overlijden. Voorbeelden die – in haar afwezigheid – gericht zijn op het uitdragen van haar passie aan een nieuwe generatie. We zullen Sarah niet kunnen bewonderen tijdens de volgende X Games. En ook niet tijdens de eerste Olympische Spelen halfpipeskiën in 2014. Maar we kunnen en zullen wel bewonderen wat ze voor de sport heeft gedaan, de liefde die zij had voor alles wat zij deed en dit als inspiratie gebruiken als we de volgende keer boven op de berg staan en nerveus zijn om die 360 voor het eerst in te zetten.